„Tarcza Wschód”
Rosja będzie raczej eskalować takie działania niż je wygaszać - bo, jak mówi Borogan, dywersja jest dla niej „tania, prosta w organizacji i służy zastraszaniu społeczeństw”. Poniżej syntetycznie: co mogą robić i jak temu realnie przeciwdziałać - z odniesieniem do prób wykolejenia pociągów, podpaleń i rozpoznania infrastruktury krytycznej.
1. Jak wygląda obecna rosyjska dywersja?
Kilka faktów z ostatnich miesięcy:
A) Próby wysadzenia / uszkodzenia torów na trasie Warszawa - Lublin (Mika, okolice Gołębia), w jednym przypadku pociąg z 475 pasażerami musiał gwałtownie hamować - celem było doprowadzenie do katastrofy kolejowej.
B) Zatrzymania grup dywersyjnych i szpiegowskich - łącznie 30+ osób różnych narodowości (Polacy, Rosjanie, Ukraińcy, Białorusini, Kolumbijczyk), rekrutowanych i sterowanych przez rosyjskie służby.
C) Podpalenia składów budowlanych i magazynów na Mazowszu (2024), zlecone i finansowane przez osobę powiązaną z rosyjskimi służbami; wykonawcą był m.in. obywatel Kolumbii.
D) Podpalenie hali Marywilska 44 w Warszawie oraz udział tej samej siatki w próbie zacierania śladów innych podpaleń.
E) W całej Europie - podpalenia magazynów sprzętu wojskowego, instalacji energetycznych i składów logistycznych, układające się w spójną kampanię sabotażu.
Po wydaleniu setek rosyjskich „dyplomatów-szpiegów” w Europie, Rosja przestawiła się na rekrutację „agentów jednorazowego użytku” z ludności cywilnej: ludzi bez wcześniejszych powiązań, wynajmowanych do pojedynczych zadań (filmowanie, podłożenie ładunku, podpalenie) za stosunkowo niewielkie pieniądze.
2. Możliwe kierunki działań dywersyjnych Rosji
2.1. Kolej i logistyka wojskowa/cywilna
1. Uszkadzanie torów i infrastruktury kolejowej
- podkładanie ładunków wybuchowych lub improwizowanych ładunków (IED) na torach, rozjazdach, mostach;
- mechaniczne uszkadzanie konstrukcji toru (szlifowanie/rozcinanie szyn, odkręcanie elementów mocujących);
- manipulowanie rozjazdami, sygnalizacją, urządzeniami SRK w celu wywołania zderzenia lub wykolejenia - jak na trasie Warszawa - Lublin.
2. Rozpoznanie ruchów wojskowych i dostaw sprzętu:
- filmowanie i fotografowanie składów z pomocą wojskową, miejsc załadunku/rozładunku, węzłów logistycznych;
- nanoszenie tych danych na mapy, wysyłanie geotagowanych nagrań (Telegram, komunikatory szyfrowane).
3. Sabotaż „miękki”:
- fałszywe alarmy bombowe, blokady torów, porzucone przedmioty mające wymusić wstrzymanie ruchu;
- cel: opóźnienie transportów, budowanie wrażenia chaosu i nieudolności państwa.
2.2. Podpalenia i wybuchy niskokosztowe.
1. Magazyny, składy, centra logistyczne:
- hurtownie budowlane, magazyny logistyczne, parkingi TIR-ów, składy paliw i chemikaliów;
- użycie Molotovów, prostych środków zapalających, tanich ładunków - jak w przypadku składów w woj. mazowieckim.
2. Obiekty o dużym efekcie psychologicznym:
- galerie handlowe, duże hale (jak Marywilska 44), zakłady produkcyjne, obiekty użyteczności publicznej;
- nie zawsze kluczowe strategicznie, ale dające mocny efekt medialny („państwo nie panuje nad bezpieczeństwem”).
3. Obiekty za granicą, ale powiązane z polskim i NATO-wskim wysiłkiem wojennym
- magazyny sprzętu jadącego na Ukrainę, firmy logistyczne obsługujące dostawy wojskowe, itp.
2.3. Rozpoznanie i testowanie infrastruktury krytycznej
1. Infrastruktura energetyczna i telekomunikacyjna;
- fotografowanie, nagrywanie, latanie dronami w pobliżu stacji transformatorowych, gazociągów, węzłów telekomunikacyjnych;
- próby wejścia „pod przykryciem” (np. jako podwykonawca, monter, „pracownik techniczny”).
2. Porty, lotniska, magazyny paliw:
- inwentaryzacja zabezpieczeń, dróg dojazdowych, czasów reakcji ochrony, lokalizacji kamer i „martwych pól”.
W tej fazie często nie ma jeszcze spektakularnych ataków - to raczej przygotowanie planu na moment politycznej decyzji o eskalacji.
2.4. Cyber + fizyczna dywersja (hybryda)
1. Atak cybernetyczny + „iskra” fizyczna:
- przykład: równoczesne przeciążenie systemów informatycznych spółki energetycznej + podpalenie elementu infrastruktury lub włamanie do stacji;
- cel: maksymalizacja chaosu i utrudnienie reakcji, stworzenie „wrażenia wojny totalnej”.
2. Manipulacja informacją operacyjną:
- zakłócanie systemów łączności, fałszywe komunikaty alarmowe, ingerencja w monitoring.
2.5. Dywersja informacyjna i społeczna
1. Narracje rozbijające spójność społeczną:
- każdy akt sabotażu jest natychmiast „opowiadany” w sieci przez prorosyjskie konta:
„Ukrainiec podpalił magazyn → Ukraińcy są zagrożeniem, trzeba ich wyrzucić” itd.;
- celem jest skłócenie Polaków z Ukraińcami i NATO - co sam premier RP wskazuje jako element szerszej strategii Rosji.
2. Podsycanie zamieszek, bójek, incydentów:
- rekrutowanie ludzi do udziału w „spontanicznych” zamieszkach, protestach czy bójkach, potem wykorzystanie tego propagandowo (np. do pokazania „kryzysu państwa”).
3. Modus operandi - jak Rosja to robi praktycznie
1. Rekrutacja „tanich wykonawców”:
- ogłoszenia o pracy, „fuchy” w darknecie i na Telegramie, proste zadania („podpal magazyn”, „rzuć butelkę z benzyną”, „nagrywaj pociągi i wyślij film”);
-wykonawca często nie zna prawdziwego zleceniodawcy - kontakt tylko przez komunikatory szyfrowane, płatności kryptowalutami lub gotówką przez pośredników.
2. Sieci wielonarodowe, rozproszone:
- aresztowani w Polsce to mieszanka różnych obywatelstw, co zapewnia Rosji wiarygodne zaprzeczenie („to nie my, to kryminaliści / Ukraińcy / Kolumbijczyk”).
3. Proste instrukcje i narzędzia:
- instrukcje typu „jak zrobić Molotowa”, „jak podpalić magazyn”, „jak uszkodzić tor”, przesyłane krok po kroku;
- minimalne szkolenie - liczy się gotowość do ryzyka i chęć szybkiego zarobku.
4. Jak temu przeciwdziałać? (poziom państwa, instytucji, obywateli)
4.1. Poziom państwa i służb
1. Wzmocniony kontrwywiad i ściganie siatek:
- kontynuacja zatrzymań i rozbijania grup (jak dotąd 30+ zatrzymanych, część już skazana);
- ścisła współpraca ABW, policji, SKW, Straży Ochrony Kolei, służb celnych oraz partnerów z NATO.
2. Priorytet: ochrona kolei i infrastruktury krytycznej:
- typowanie odcinków wysokiego ryzyka (szlaki z transportami wojskowymi, odcinki odległe, mosty, tunele);
- zwiększenie patroli fizycznych (SOK, policja), użycie dronów patrolowych nad torami w rejonach zagrożonych;
- szybkie systemy wykrywania sabotażu torów (czujniki drgań, systemy monitoringu szyn).
3. Standardy bezpieczeństwa dla obiektów „podpalalnych”:
- obowiązkowe audyty bezpieczeństwa dla dużych hal, magazynów, składów paliw/chemii, centrów logistycznych;
- minimalne wymogi: ogrodzenie, kontrola dostępu, oświetlenie, monitoring z zapisem, procedury dla dostawców i gości.
4. Prawo i komunikacja strategiczna
- zdecydowane kary za sabotaż/dywersję, traktowanie części czynów jako terrorystycznych;
- szybka, rzetelna informacja dla społeczeństwa po incydencie (co się stało, co zrobiono, czy są ofiary, jakie podjęto środki) - żeby przeciąć narracje rosyjskie i panikę.
4.2. Poziom operatorów infrastruktury (kolej, energetyka, logistyka, samorządy)
Dla Państwa - to jest kluczowy poziom, bo tu codziennie „coś widać”.
1. Rozpoznanie własnej podatności:
- mapa obiektów i odcinków „wysokiej wartości” (magazyny paliw, rozdzielnie, mosty kolejowe, węzły logistyczne);
- analiza: gdzie ktoś może stanąć, nagrywać, podłożyć ładunek, podpalić; które elementy instalacji po ich uszkodzeniu powodują największy chaos.
2. Podniesiony poziom czujności ochrony i personelu:
A) szkolenia dla ochrony i pracowników:
- jak wygląda rozpoznanie przed atakiem (powtarzające się wizyty, filmowanie, drony, dziwne pytania „turysty”);
- jak reagować: notowanie cech, rejestracji, natychmiastowe zgłoszenie;
- jasne procedury: kogo zawiadomić (112 / policja / ABW / centrum bezpieczeństwa spółki), jakie dane przekazać (czas, miejsce, opis osób).
3. Zabezpieczenia techniczne:
- kamery na dojściach, parkingach, narożnikach hal, przy torach dojazdowych;
- kontrola wjazdu, identyfikatory, listy wejść dla podwykonawców;
- zakaz samowolnego latania dronami nad obiektem, zgłaszanie takich przypadków.
4. Plany reagowania na incydenty:
- procedury ewakuacji i gaszenia na wypadek podpalenia (ćwiczone, nie tylko „na papierze”);
- gotowe komunikaty kryzysowe dla mieszkańców i mediów - tak, aby nie oddawać pola rosyjskiej narracji.
4.3. Poziom obywateli i organizacji społecznych
Tu jest miejsce na działania typu „obrona totalna”, w którą świetnie wpisują się rezerwiści i organizacje proobronne.
1. Świadomość zagrożeń to:
- wiedza, że podpalenia czy próby wykolejenia pociągu nie muszą być „zwykłą przestępczością”, ale mogą być elementem rosyjskiej wojny hybrydowej;
- rozróżnianie: krytyka państwa - OK; powielanie narracji „to wszystko wina Ukrainy / NATO” po każdym incydencie - to już praca na rzecz rosyjskiej operacji.
2. Postawa „widzę - reaguję”
A) nie bawimy się w „domowy kontrwywiad”, ale:
- widzę kogoś, kto ewidentnie i wielokrotnie nagrywa tory, most, stację, magazyn - zgłaszam;
- widzę drona intensywnie krążącego nad obiektem infrastruktury - zgłaszam;
- widzę porzucone pakunki na torach / przy obiekcie - zgłaszam, nie dotykam.
3. Odporność na dezinformację:
- nie udostępniamy sensacyjnych treści bez źródła, zwłaszcza takich, które mają wywołać nienawiść (np. wobec Ukraińców) lub panikę;
- korzystamy z oficjalnych komunikatów i rzetelnych mediów, a nie z anonimowych kanałów na Telegramie/TT.
4. Rola organizacji takich jak Federacja rezerwistów
- organizowanie szkoleń z rozpoznawania działań dywersyjnych (kolej, obiekty cywilne, infosfera);
- włączanie elementów „kontrdywersji” do ćwiczeń terenowych (symulowane rozpoznanie, wykrywanie „sabotażysty”, meldunki do służb);
- budowanie lokalnych sieci kontaktu z samorządami, policją, strażą pożarną - żeby w sytuacji realnego incydentu szybciej przekazywać informacje.
5. Podsumowanie - na co szczególnie uważać w najbliższym czasie?
1. Kolej i logistyka wojskowa - spodziewana kontynuacja prób sabotażu na liniach z dużym ruchem wojskowym i towarowym.
2. Podpalenia „symboliczne” - hale, magazyny, centra handlowe - dla efektu medialnego i psychologicznego.
3. Rozpoznanie infrastruktury krytycznej - osoby filmujące, drony, „turyści techniczni” w pobliżu węzłów energetycznych i telekomunikacyjnych.
4. Silne wsparcie informacyjne - każdemu incydentowi będzie towarzyszyć fala narracji antyukraińskich i anty-NATO.
Kluczowe jest połączenie trzech rzeczy: sprawnych służb, świadomych operatorów infrastruktury i czujnego społeczeństwa. Rosja gra na „tanie, masowe, brudne” operacje jednorazowe - odpowiedzią musi być systemowa, spokojna, ale stanowcza obrona.
